Sztuczna inteligencja może przyspieszyć wyszukiwanie produktów, porównywanie cen i wybór najlepszej oferty. Nie zawsze jednak przedstawia pełne i aktualne informacje, a jej rekomendacje mogą być powiązane z reklamą lub personalizacją. Europejskie Centrum Konsumenckie Polska przypomina, na co zwrócić uwagę, korzystając z AI podczas zakupów internetowych.

Rekomendacja AI to nie gwarancja dobrej oferty

Odpowiedzi generowane przez sztuczną inteligencję mogą zawierać nieaktualne lub nieprawidłowe informacje. Narzędzie może podać błędną cenę, nieprecyzyjnie opisać produkt albo pominąć istotne ograniczenia prawne dotyczące jego użytkowania. Może również skierować konsumenta do nierzetelnego sprzedawcy.

Przykładem są hulajnogi elektryczne. W teście przeprowadzonym przez Europejskie Centrum Konsumenckie w Polsce różne narzędzia AI odmiennie odpowiadały na pytanie o ceny hulajnóg rozwijających prędkość powyżej 20 km/h. Niektóre nie przypominały o ograniczeniu prędkości obowiązującym na drogach w Polsce.

Dlatego wyniki wyszukiwania wspomaganego przez AI warto traktować jako punkt wyjścia. Przed zakupem należy sprawdzić specyfikację produktu, cenę i warunki sprzedaży bezpośrednio na stronie sprzedawcy, a także zweryfikować jego wiarygodność i opinie innych klientów.

Czy AI poleca produkt, którego naprawdę potrzebujemy?

Rekomendacje sztucznej inteligencji mogą być dopasowywane do historii wyszukiwania i zakupów, lokalizacji, danych konta czy informacji udostępnionych w rozmowach. Pozwala to lepiej dostosować wyniki do potrzeb użytkownika, ale może też wpływać na kolejność prezentowanych ofert i wyświetlane reklamy.

Niektóre rekomendacje mogą służyć nie tylko dopasowaniu produktu do potrzeb konsumenta, lecz także zachęcaniu go do zakupu droższego modelu. Warto więc zastanowić się, dlaczego dane rozwiązanie zostało polecone i czy rzeczywiście odpowiada naszym oczekiwaniom.

Personalizacja może dotyczyć również cen. W zależności od sposobu działania usługi i zakresu udostępnionych danych informacje o użytkowniku mogą być wykorzystywane do dostosowywania ofert. Zjawisko to występuje także poza narzędziami AI, np. w związku z wykorzystaniem danych z kont klientów, historii przeglądania czy plików cookie.

W Unii Europejskiej obowiązują przepisy regulujące niektóre z tych praktyk. Przykładowo dyrektywa Omnibus przewiduje obowiązek poinformowania konsumenta przed zawarciem umowy, jeżeli cena jest personalizowana na podstawie zautomatyzowanego podejmowania decyzji i profilowania algorytmicznego. Z kolei akt o rynkach cyfrowych (DMA) ustanawia szczególne zasady dotyczące łączenia danych osobowych przez największe platformy.

Influencerzy wygenerowani przez AI (virtual influencers)

Sztuczna inteligencja rewolucjonizuje marketing internetowy. W mediach społecznościowych pojawiają się wirtualni influencerzy – cyfrowe postaci, wygenerowane komputerowo, które publikują zdjęcia i filmy, polecają produkty oraz wchodzą w interakcje z obserwatorami. Ich treści przypominają osobiste rekomendacje, choć w rzeczywistości są elementem przemyślanych kampanii reklamowych. Na to zagrożenie szczególnie podatne są dzieci i nastolatki, którzy mogą postrzegać wymyślone postaci jako autorytety lub przyjaciół.

Gdy AI zacznie kupować za nas

Rozwój tzw. agentic commerce, czyli handlu z wykorzystaniem autonomicznych agentów AI, może sprawić, że sztuczna inteligencja będzie nie tylko wyszukiwać i porównywać produkty, lecz także samodzielnie zawierać umowy i dokonywać zakupów w imieniu konsumenta.

W praktyce konsument może na przykład polecić asystentowi AI: „Kup mi ekspres do kawy, ale nie droższy niż 500 euro”. System samodzielnie wyszuka oferty, porówna produkty i wybierze sprzedawcę. Konsument niekoniecznie będzie musiał zatwierdzać każdą czynność, ponieważ może wcześniej określić zasady, na jakich AI będzie podejmować decyzje.

Takie wyzwania dostrzega również Komisja Europejska. W projekcie Digital Fairness Act (DFA), przedstawionym 11 listopada 2026 r., zaproponowano przepisy dotyczące automatycznych systemów zawierających i wykonujących umowy w imieniu konsumentów, w tym systemów wykorzystujących sztuczną inteligencję.

Zgodnie z projektem konsument miałby przy pierwszym użyciu takiego systemu zdecydować, czy chce zatwierdzać każdą proponowaną umowę, tylko określone rodzaje umów na podstawie ustalonych kryteriów (np. maksymalnej ceny i okresu obowiązywania ustawień), czy też nie chce potwierdzać żadnej umowy przed jej zawarciem. Konsument mógłby później zmieniać te ustawienia w dowolnym momencie.

Jak bezpiecznie korzystać z AI podczas zakupów?

Europejskie Centrum Konsumenckie Polska zaleca, aby przed zakupem:

Sztuczna inteligencja może być użytecznym wsparciem w zakupach internetowych, ale nie zwalnia konsumenta z weryfikowania informacji. Najważniejsze jest, aby to konsument podejmował świadome decyzje, a AI pozostawała narzędziem, które mu w tym pomaga.

Przegląd prywatności
Europejskie Centrum Konsumenckie

Ta strona korzysta z ciasteczek, aby zapewnić Ci najlepszą możliwą obsługę. Informacje o ciasteczkach są przechowywane w przeglądarce i wykonują funkcje takie jak rozpoznawanie Cię po powrocie na naszą stronę internetową i pomaganie naszemu zespołowi w zrozumieniu, które sekcje witryny są dla Ciebie najbardziej interesujące i przydatne.

Ściśle niezbędne ciasteczka

Niezbędne ciasteczka powinny być zawsze włączone, abyśmy mogli zapisać twoje preferencje dotyczące ustawień ciasteczek.