Po niemal 13 latach trudnych negocjacji instytucje Unii Europejskiej przypieczętowały kompleksową nowelizację Rozporządzenia (WE) nr 261/2004, kluczowego aktu prawnego regulującego prawa pasażerów w przypadku opóźnionych i odwołanych lotów oraz odmowy przyjęcia na pokład.
Znowelizowane przepisy przynoszą długo oczekiwany przełom – nie tylko chronią wywalczone wcześniej standardy ochrony finansowej, ale również zdecydowanie upraszczają procedury reklamacyjne oraz eliminują uciążliwe ukryte opłaty.
Co zyskuje podróżny?
- Utrzymanie progu odszkodowania
Pasażerowie zachowują prawo do rekompensaty finansowej (od 250 do 600 euro) w przypadku opóźnienia przybycia do celu o co najmniej 3 godziny. Odrzucono propozycje wydłużenia tego czasu do 5 godzin, co stanowi istotną wygraną konsumentów.
- Większa przejrzystość cen i bezpłatny przedmiot osobisty
Pasażer będzie mógł zabrać na pokład bez dodatkowej opłaty jeden przedmiot osobisty,
o maksymalnych wymiarach 40 × 30 × 15 cm lub taki, który mieści się pod siedzeniem.
Przy prezentowaniu taryf lotniczych przewoźnicy i pośrednicy będą musieli domyślnie pokazywać cenę obejmującą również jeden bagaż podręczny.
Nowe przepisy wprowadzają również zakaz pobierania dodatkowej opłaty za wydrukowanie karty pokładowej, jeśli pasażer dokonał już odprawy.
- Bezpłatna korekta literówki w nazwisku
Przewoźnik będzie musiał bezpłatnie, co najmniej raz, poprawić literówkę w nazwisku pasażera lub zaktualizować nazwisko w związku ze zmianą administracyjną. Wniosek należy złożyć najpóźniej 48 godzin przed planowanym odlotem.
- Koniec z praktyką „no-show”
Przewoźnik nie będzie mógł odmówić pasażerowi wejścia na pokład lotu powrotnego ani pobierać od niego opłaty tylko dlatego, że pasażer nie skorzystał z wcześniejszego lotu w ramach tego samego kontraktu przewozowego.
- Jasne terminy składania wniosków o odszkodowanie
Pasażer będzie miał 9 miesięcy od rzeczywistej daty odlotu na złożenie wniosku o odszkodowanie.
Przewoźnik będzie zobowiązany niezwłocznie potwierdzić otrzymanie wniosku, a następnie w ciągu 30 dni kalendarzowych wypłacić należne odszkodowanie albo przekazać pasażerowi uzasadnienie odmowy.
Dodatkowo, w przypadku opóźnienia mogącego stanowić podstawę do odszkodowania, przewoźnik będzie musiał w ciągu 96 godzin od zakończenia podróży przekazać pasażerowi informację o przysługujących mu prawach oraz instrukcję składania wniosku.
- Sprawniejsze przekierowanie i alternatywne połączenia
Jeżeli przewoźnik nie zaoferuje w ciągu 3 godzin odpowiedniego przekierowania do miejsca docelowego, pasażer będzie mógł samodzielnie zorganizować alternatywną podróż – innym lotem, u innego przewoźnika lub, jeśli jest to odpowiednie ze względu na pokonywaną odległość, innym środkiem transportu.
Pasażer będzie mógł ubiegać się o zwrot niezbędnych, rozsądnych i odpowiednich kosztów takiej podróży, do wysokości 400% pełnej ceny pierwotnego biletu lub biletów oraz ewentualnych opłat pośrednika.
A czy są minusy?
Chociaż bilans reformy wypada na korzyść konsumentów, nowelizacja zawiera również rozwiązania będące wynikiem kompromisu z branżą lotniczą, np.:
- Limity na bezpłatną opiekę w kryzysach masowych – w sytuacjach długotrwałych paraliży przestrzeni powietrznej wprowadzono górny limit na bezpłatne zakwaterowanie w hotelu (do 5 nocy).
- Brak waloryzacji kwot odszkodowań – stawki odszkodowań pozostały na poziomie z 2004 roku. Z powodu inflacji ich realna wartość nabywcza jest dziś odczuwalnie niższa.
- Brak zabezpieczenia na wypadek upadłości linii lotniczej (Insolvency Protection) – nie zdecydowano się na wprowadzenie obowiązkowego funduszu gwarancyjnego na przypadek bankructwa przewoźnika.
Komentarz Europejskiego Centrum Konsumenckiego (ECK)
Wojciech Szczerba, Koordynator ECK:
Przez lata w sprawach lotniczych obserwowaliśmy niepokojącą asymetrię – często podróżny w trakcie zakłóconego lotu musiał działać pod ogromną presją czasu, podczas gdy na rozpatrzenie reklamacji czekał miesiącami, niejednokrotnie zderzając się z odmowami powołującymi się na ogólnikowe 'nadzwyczajne okoliczności’.
Największą wartością nowej regulacji nie jest sama wysokość stawek odszkodowań – które udało się obronić – lecz precyzja proceduralna. Wprowadzenie sztywnego, 30-dniowego terminu na odpowiedź linii lotniczej oraz jasny podział odpowiedzialności za organizację transportu zastępczego to krok w stronę prawdziwego partnerstwa na rynku.
Jako sieć ECC-Net każdego roku wspieramy tysiące konsumentów w polubownym rozwiązywaniu sporów z zagranicznymi liniami lotniczymi. Nasze doświadczenie pokazuje, że najwięcej konfliktów rodzi się z niejasności – gdy przepisy pozostawiają zbyt duży margines do różnej interpretacji, porozumienie bywa trudne do osiągnięcia.
Ta nowelizacja daje pasażerom i naszej sieci zupełnie nową jakość. Klarowne zasady, sztywne 30 dni na odpowiedź przewoźnika oraz jasny katalog niedozwolonych opłat tworzą przejrzyste ramy, w których konsument i linia lotnicza z innego kraju UE mogą sprawnie i polubownie dojść do porozumienia.
Jak przebiega wdrażanie nowych przepisów?– Kolejne etapy
Nowelizacja przechodzi obecnie finalne etapy legislacyjne przed wejściem w życie:
- Prace formalno-językowe:Finalizacja poprawności i spójności terminologicznej we wszystkich językach urzędowych UE.
- Publikacja:Oficjalne ogłoszenie aktu prawnego w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej.
- Wejście w życie:Przepisy wchodzą w życie 20 dni po publikacji.
- Okres przejściowy (vacatio legis): Wyznaczono 12-miesięczny okres dostosowawczy dla linii lotniczych, portów lotniczych oraz krajowych organów egzekwowania prawa (w Polsce: Urzędu Lotnictwa Cywilnego), aby przygotować procedury i systemy IT do nowych standardów.
- Stosowanie przepisów: Nowe zasady zaczną w pełni chronić pasażerów najwcześniej w drugiej połowie 2027 roku.
