Konsumenci coraz częściej korzystają z narzędzi opartych na AI, aby szukać informacji o swoich prawach. Dotyczy to także sytuacji, gdy mają problem z zakupem lub podróżą zagraniczną i kontaktują się z Europejskim Centrum Konsumenckim (ECK).
„Trend ten stwarza duże możliwości, ale wiąże się też z ograniczeniami. ECK chce udzielać rzetelnych porad prawnych i skutecznego wsparcia. Dlatego uważamy za ważne, aby konsumenci wiedzieli, dlaczego nasze porady w wielu przypadkach nie pokrywają się z tymi, które oferują narzędzia AI.” – mówi koordynator Europejskiego Centrum Konsumenckiego, Wojciech Szczerba
Ograniczenia i ryzyka związane z AI
Narzędzia sztucznej inteligencji bazują na dużych zbiorach danych i uogólnionych schematach odpowiedzi. AI udziela wyjaśnień opartych na prawdopodobieństwie, a nie na analizie prawnej. Choć często poprawnie wskazuje kierunek działania, nie zawsze uwzględnia indywidualne okoliczności konkretnej sprawy lub potrafi wyważyć kluczowe informacje.
Nie zawsze też wiadomo, z jakich źródeł AI czerpie swoje odpowiedzi i czy są one poprawne. Konsumentom trudno ocenić, czy informacje są prawidłowe (np. przywoływane sygnatury wyroków sądów) lub aktualne (przepisy prawa).
Zdarza się również, że AI działa w sposób, który nieświadomie osłabia pozycje konsumentów – nie proponuje najlepszego rozwiązania albo sugeruje żądanie nieuzasadnionych, nietypowych rekompensat. Co więcej, zbyt formalny i schematyczny ton wiadomości napisanej przez AI, czy brak pewnej elastyczności w rozmowie może zakłócić współpracę przedsiębiorcą.
Rola doradców ECK
Europejskie Centrum Konsumenckie opiera swoje działania na analizie rzeczywistych przypadków oraz przepisów obowiązujących w poszczególnych krajach. Każda sprawa rozpatrywana jest indywidualnie przez doradców, którzy uwzględniają kontekst transakcji, dokumentację oraz komunikację z przedsiębiorcą.
Dzięki temu możliwe jest nie tylko udzielenie rzetelnej informacji, ale również podjęcie działań zmierzających do polubownego rozwiązania sporu.
Zalety korzystania z AI
Nie oznacza to jednak, że narzędzia AI nie mają wartości dla konsumentów. Mogą one stanowić pierwszy krok w poszukiwaniu informacji i pomóc w zrozumieniu podstawowych praw. Umożliwiają szybki dostęp do wiedzy o każdej porze. Dzięki temu konsumenci są lepiej przygotowani do dalszych działań i kontaktu z instytucjami takimi jak ECK.
Świadome korzystanie z nowych technologii
Odpowiedzi AI nie należy traktować jako ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, lecz raczej jako punkt wyjścia. Korzystając z narzędzi opartych na sztucznej inteligencji, użytkownicy powinni mieć świadomość jej ograniczeń i weryfikować informacje uzyskane w ten sposób. Choć AI może pomóc w zorientowaniu się w problemie, nie zastąpi indywidualnej analizy opartej na przepisach prawa i konkretnych okolicznościach.
